Η εντυπωσιακή ομοιότητα της ζωής της Μαρίας και της Ayshe…

Share it now!

Αυτό το άρθο της Sevgul Uludag δίνει με πολύ χαρακτηριστικό και έντονο τρόπο την εικόνα απο ένα κομμάτι της ιστορίας της Κύπρου αλλά και της γυναίκας της Κύπρου. Δημοσιεύτηκε στον Πολίτη στις 8 του Μάρτη, που γιορτάζεται σαν διεθνής ημέρα της γυναίκας. Είναι μια ιστορία που όπως λέει και ίδια, «πρέπει να διδάσκεται σε όλα τα σχολεία, τόσο τουρκοκυπριακά όσο και ελληνοκυπριακά». Και όχι μόνο συμπληρώνουμε εμείς. Το αναδημοσιεύουμε σε ένδειξη εκτίμησης για το τεράστιο έργο που επιτελεί στην προσπάθεια διερεύνησης της τύχης των αγνοουμένων και από τις δυο πλευρές στη Κύπρο. Σε ευχαριστούμε Sevgul.

Sevgul Uludag

caramel_cy@yahoo.com

Τηλ: 99 966518

Πάω σε δύο κηδείες, μια στη Δρομολαξιά και μια στα Καζιβερά. Πάω στην κηδεία του Κυριάκου Κωνσταντή Χατζησωτήρη που ήταν «αγνοούμενος» από το 1974 και στην κηδεία του Ozer Ekrem Emin που ήταν «αγνοούμενος» από το 1963. Και οι δύο ήταν αθώοι, και οι δύο απάχθηκαν και «εξαφανίστηκαν». Σκοτώθηκαν και θάφτηκαν και οι δύο σε πηγάδια: ο Ozer Ekrem Emin σε ένα πηγάδι στην Κοκκινοτριμιθιά και ο Κυριάκος Κωνσταντή Χατζησωτήρη σε ένα πηγάδι στα Λειβάδια στην Καρπασία.

Και οι δύο είχαν σύζυγο και από τρία παιδιά. Και οι δύο είχαν από μια κόρη και δύο γιούς…

Η Ayshe από τα Καζιβερά ήταν έξι μηνών έγκυος με την κόρη της και γέννησε την κόρη της Sherife τρεις μήνες μετά που ο σύζυγος της έγινε «αγνοούμενος». Οι γιοι της Huseyin και Raif ήταν μικρά παιδιά, το ένα επτά και το άλλο πεντέμισι χρονών… Η ζωή της Ayshe από το 1963 και μετά απλώθηκε μπροστά της σαν μια ζωή δυστυχίας και αναμονής…

Η Μαρία είχε τρία παιδιά όταν ο σύζυγος της απάχθηκε από το σπίτι τους στην Κώμη Κεπήρ – τον Τάκη, τον Κωστάκη και τη Σαλώμη… Και αυτή είχε μια ζωή γεμάτη δυστυχία και πόνο όπως την Ayshe που είχε περάσει από το ίδιο μονοπάτι 11 χρόνια πριν από αυτήν… Και αυτή περίμενε και περίμενε και περίμενε την επιστροφή του συζύγου της…

Όμως και οι δύο γυναίκες είχαν παρόμοια μοίρα… Το συνειδητοποίησα αυτό στη διάρκεια των κηδειών… Η ζωή τους δεν ήταν αρκετή για να δουν ότι βρέθηκαν τα οστά του συζύγου τους: η Μαρία πέθανε το 2001 και η Ayshe το 2002. Ο Κυριάκος θάφτηκε στον ίδιο τάφο με τη Μαρία και ο Ozer Ekrem θάφτηκε στον τάφο δίπλα από την Ayshe…

Στο τέλος ενώθηκαν σε ένα νεκροταφείο…

Ο καιρός ήταν κρύος και σκοτεινά σύννεφα μαζεύτηκαν στα Καζιβερά, ένα τουρκοκυπριακό χωριό κοντά στο Πραστειό και τη Μόρφου, ενώ πήγαμε στο τζαμί για την κηδεία.

Ανησυχούσα λίγο και για τις δύο κηδείες: αυτή του Κυριάκου στις 7 Φεβρουαρίου στη Δρομολαξιά και αυτή του Ekrem στις 9 Φεβρουαρίου στα Καζιβερά. Η γυναίκα του Κυριάκου είχε πεθάνει, τα παιδιά του είχαν πάει στην Αγγλία και θα επέστρεφαν για την κηδεία… Η γυναίκα του Ekrem είχε πεθάνει και τα παιδιά του μετακόμισαν από τα Καζιβερά σε άλλες πόλεις και θα έρχονταν στα Καζιβερά για την κηδεία… Ανησυχούσα σε περίπτωση που δεν θα ερχόταν αρκετός κόσμος αλλά είχα λάθος: ήρθαν άτομα από την Κώμη Κεπήρ που ήρθαν από τη Λεμεσό και από άλλα μέρη για να παραστούν στην κηδεία… Στην κηδεία του Ekrem ήρθαν άτομα από τα Καζιβερά και άλλα μέρη… Παρευρέθηκαν πολλοί χωριανοί και φίλοι τους στο τελευταίο τους ταξίδι …

Ο Huseyin, ο γιος του Ekrem, στάθηκε δίπλα από τον ανοικτό τάφο όπου θα έθαβαν τα οστά του πατέρα του και έκανε μια μικρή ομιλία… Κρατούσε στο χέρι του τις δύο βέρες… Έρριξε τις βέρες των γονιών του στον ανοικτό τάφο και έκλαψε: «Τώρα είναι ενωμένοι μετά από τόσα χρόνια αναμονής…»

Είχαν σκάψει ένα τάφο ακριβώς δίπλα από τον τάφο της Ayshe και στεκόμασταν στη βροχή και παρακολουθούσαμε την ταφή…

Ο Ekrem ήταν αστυνομικός στην Περιστερώνα και είχε πολλούς Ελληνοκύπριους φίλους – ο Ekrem ήταν πάντοτε καλοντυμένος και κομψός και έπαιζε το σάζι και είχε καλή φωνή και τραγουδούσε… Καθόντουσαν και έτρωγαν και έπιναν και τραγουδούσαν… Άκουσα τις ιστορίες αυτές από τους Ελληνοκύπριους φίλους του, ιστορίες για αυτόν, ιστορίες ευτυχίας και τραγωδίας… Ο γιος του Huseyin ακόμα δεν μπορεί να πιστέψει πως ένας από τους Ελληνοκύπριους φίλους του τον απήγαγε και τον πήρε στην Κοκκινοτριμιθιά όπου τον σκότωσαν μαζί με τον λοχία του Ahmet Osman και άλλους Τουρκοκύπριους και τους έριξαν στην σειρά από πηγάδια που βρίσκεται εκεί… Ο γιος Huseyin έκανε τον επικήδειο στα Καζιβερά και δυσκολευόταν να μιλήσει – ήταν τόσο συγκινημένος, τόσα δάκρια για τόσα πολλά χρόνια… Οι ουρανοί άνοιξαν και είχαμε έντονη νεροποντή – ήταν σαν πως και η γη άκουσε το κλάμα του και έστειλε τα δάκρυα της πάνω στον τάφο του… Όλοι μας καταβρεχτήκαμε από τη βροχή, ενώ μοιραζόμασταν τον πόνο αυτής της οικογένειας…

Ο εγγονός του Κυριάκου από την Κώμη Κεπήρ, που έχει το ίδιο όνομα με τον παππού του – και αυτός Κυριάκος – έκανε τον επικήδειο στην εκκλησία στη Δρομολαξιά… Ήρθε στην Κύπρο για να παραστεί στην κηδεία και μίλησε για τις αναμνήσεις του από τον παππού του… Πως πήγαιναν μαζί για να εργαστούν στα χωράφια, πως ο παππούς του τον άφηνε να οδηγήσει το τρακτέρ παρά το νεαρό της ηλικίας του, πως είδε τον παππού του για τελευταία φορά, πως επέμενε να μείνει στην Κώμη Κεπήρ και να μην φύγει επειδή δεν είχε τίποτα να φοβηθεί, αφού δεν είχε κάνει τίποτε κακό…

Τοποθετήσαμε το φέρετρο του Κυριάκου στον τάφο της γυναίκας του…

Τόσο η Μαρία όσο και η Ayshe, τώρα κείτονταν μαζί με τον «αγνοούμενο» σύζυγο τους τον οποίο περίμεναν… Αυτό ήταν το «τέλος», το «τελευταίο κεφάλαιο», το «κλείσιμο»…

Η εντυπωσιακή ομοιότητα της ζωής της Μαρίας και της Ayshe και των παιδιών τους έμεινε μαζί μου για πολλές μέρες μετά τις κηδείες…

Συνεχώς σκέφτομαι πως οι «αγνοούμενοι» σύζυγοι τους τελικά θάφτηκαν μαζί τους… Με μια δεκαετία διαφορά μεταξύ τους, και οι δύο υπέφεραν παρόμοιο πόνο, παρόμοιες εμπειρίες… Σχεδόν πανομοιότυπες ζωές… Πανομοιότυπος πόνος, πανομοιότυπη αναμονή, πανομοιότυπη δυστυχία… Γιατί δεν μπορούμε να δούμε ότι η μαζική πλειοψηφία σε αυτό το νησί, είτε Τουρκοκύπριοι είτε Ελληνοκύπριοι βίωσαν πανομοιότυπο πόνο και αντ’ αυτού προσπαθούμε να «θυματοποιήσουμε» τους εαυτούς μας; Γιατί αυτές οι πληροφορίες ζωτικής σημασίας κρατούνται μυστικές από τα παιδιά μας στο σχολείο, τι μαθαίνουν αν δεν τα μαθαίνουν αυτά; Και μπορούμε να το ονομάσουμε «εκμάθηση»;

Ζούμε «χωριστές ζωές» σε αυτό το νησί και μας διατηρούν «απληροφόρητους» για το πώς οι εμπειρίες σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας ήταν πολύ παρόμοιες…

Η «διαίρεση» του νησιού αυτού δεν είναι μόνο το μεγαλύτερο «έγκλημα» αλλά έχει επίσης οδηγήσει στην αλλαγή της νοοτροπίας όπου οι άνθρωποι απλά δεν βλέπουν ο ένας τον άλλο και κάνουν τον άλλο «αόρατο» παρόλες τις πολλές ομοιότητες και τις τόσες παρόμοιες εμπειρίες…

Η ιστορία της ζωής της Μαρίας και της Ayshe πρέπει να διδάσκεται σε όλα τα σχολεία, τόσο τουρκοκυπριακά όσο και ελληνοκυπριακά… Ομάδες μαθητών θα πρέπει να επισκέπτονται τους τάφους τους στη Δρομολαξιά και στα Καζιβερά και να συναντούν τα παιδιά τους για να ακούσουν και να δουν πως η ζωή μας στην Κύπρο ήταν πολύ παρόμοια και πως ο πόνος μας είναι κοινός…

Αντί τα «μεγάλα λόγια» των πολιτικών για το «Κυπριακό πρόβλημα», θα πρέπει να ακούμε ιστορίες όπως αυτές της Μαρίας και της Ayshe και τόσων άλλων έτσι ώστε ίσως να μπορέσουμε να δούμε πως η μοίρα μας σε αυτό το νησί είναι επίσης κοινή.