Left blog: Στο χώρο αυτό φιλοξενούνται άρθρα, απόψεις και σχόλια απο άτομα που βρίσκονται στο χώρο της αριστεράς. Οι απόψεις τους δεν δεσμεύουν κατα ανάγκη την Εργατική Δημοκρατία. Είναι ένας χώρος διαλόγου και συζήτησης.

Share it now!

Κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζίτη

Οι ισοπεδωτικές πρόνοιες που περιέχει ο νόμος που πέρασε για τις εκποιήσεις αποκαλύπτουν για ακόμη μια φορά τις επιδιώξεις της μνημονιακής μας κυβέρνησης. Η διάσωση του τραπεζικού συστήματος φορτώνεται ανισομερώς πάνω στις πλάτες των λαϊκών στρωμάτων με στόχο να περιορίσει στο ελάχιστο τις όποιες ζημιές της οικονομικής ολιγαρχίας και του τραπεζικού κατεστημένου. Μιας ολιγαρχίας που ευνοήθηκε όσο κανείς άλλος από τις σκανδαλώδης καταχρηστικές διευκολύνσεις ενός σαθρού τραπεζικού κυκλώματος.

Κάποια δεδομένα της Κυπριακής ιδιαιτερότητας:

Σύμφωνα με στοιχεία δειγματοληπτικής έρευνας της Κεντρικής Τράπεζας για τη χρηματοοικονομική κατάσταση και τις καταναλωτικές συνήθειες των κυπριακών νοικοκυριών, το 78,8% ζει σε ιδιοκτήτη κατοικία, μια από τις ψηλότερες επιδόσεις στην ΕΕ. Το 36,5% αυτών των νοικοκυριών έχουν ενυπόθηκο δάνειο με υποθήκη τη κύρια κατοικία. Το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων από ιδιώτες ανέρχεται στο 44%. Δυστυχώς δεν υπάρχει ακόμη εξειδικευμένη μελέτη που να δίνει ακριβή στοιχεία για τον αριθμό των νοικοκυριών που είναι πραγματικά εκτεθειμένα από τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια. Αν όμως συνδυαστούν τα πιο πάνω ποσοστά μπορούμε να καταλήξουμε ( χωρίς να αποκλείουμε το κίνδυνο απόκλισης) στο συμπέρασμα ότι ένα ποσοστό γύρω στο 12,5% των κυπριακών νοικοκυριών αντιμετωπίζει το κίνδυνο εκποίησης της κατοικίας του. Αυτό το ποσοστό κατά τη γνώμη μας δυνατό να είναι και μεγαλύτερο έχοντας υπόψη ότι πολλά επιχειρηματικά δάνεια μικρομεσαίων έχουν υποθήκη τη πρώτη κατοικία.

Η διαχρονική συμπεριφορά των τραπεζών. Επιτόκια:

Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, η Κύπρος διατηρεί τα ψηλότερα επιτόκια δανεισμού σε όλη τη ζώνη του ευρώ. Παραθέτω αυτούσιο απόσπασμα από την έκθεση της Κ.Τ.

"Αξίζει να αναφερθεί ότι σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΚΤ για τον Μάρτιο του 2014, στην Κύπρο καταγράφηκε το υψηλότερο επιτόκιο δανεισμού με αρχικό προσδιορισμό επιτοκίου μέχρι 1 χρόνο τόσο για τα στεγαστικά όσο και για τα επιχειρηματικά δάνεια ύψους έως 1 εκατ. ευρώ." (Οικονομικό Δελτίο Ιούνιος 2014).

Πιο συγκεκριμένα, παραθέτουμε κάποια ενδιαφέροντα στοιχειά τα οποία πηγάζουν από την ιδία έκθεση της Κ.Τ. και που καταδεικνύουν το τοκογλυφικό χαρακτήρα των κυπριακών τραπεζών.

Πίνακας 1: Ψαλίδα μεταξύ Δανειστικών & Κατατεθικών Επιτοκίων
Δανειστικα Καταθετικα Διαφορά σε μονάδες Διαφορά σε %
2013 5,19 4,34 0,85 16,378
2014 4,53 2,45 2,08 37
Πίνακας 2: Διαφορά μεταξύ Δανειστικών επιτοκίων μεταξύ Κύπρου & Ευρώπης
Κύπρος Ευρώπη Διαφορά σε μονάδες Διαφορά σε %
2014 4,53 2,79 1,74 62,4

Ο πίνακας 1 δείχνει ότι παρόλο που τα δανειστικά επιτόκια ( μιλούμε πάντα για δάνεια για στεγαστικούς σκοπούς μέχρι 1 εκ.) έχουν μειωθεί από 5,19% στο 4,53% , εντούτοις η διαφορά μεταξύ του δανειστικού και καταθετικού επιτοκίου έχει αυξηθεί από 16,3% στο 37%. Είναι φανερό ότι οι τράπεζες βιάζονται να επιστρέψουν στη κερδοφορία μέσα από εξόφθαλμη τοκογλυφία. Η διαφορά μεταξύ του τι δίνουν οι τράπεζες και του τι παίρνουν έχει αυξηθεί κατά 2,44 φορές μέσα σ΄ένα μόλις χρόνο.

Ο πίνακας 2 μας δείχνει κάτι πιο σοβαρό: Ο κύπριος πολίτης επιβαρύνεται με επιτόκια που είναι κατά 62,4% ψηλότερα από τα αντίστοιχα της ευρωζώνης.

Αυτή είναι διαχρονικά η κουλτούρα του κυπριακού τραπεζικού συστήματος. Η αιτία είναι ο ολιγοπωλιακός του χαρακτήρας με τα κλασσικά χαρακτηριστικά ενός πολύ μικρού αριθμού που κατέχει δεσπόζουσα θέση και παράλληλα οι εναρμονισμένες πρακτικές που ακλουθούσαν διαχρονικά. Απόδειξη η μεγάλη έρευνα του 2002 όπου σύμφωνα με δημοσίευμα του Φιλελεύθερου της εποχής, η ΕΠΑ κατέχει πλέον αδιάσειστα τεκμήρια, όπως αναφέρεται, που δείχνει ότι οι τράπεζες Κύπρου, Λαϊκή και Ελληνική «συνεργάζονται παρασκηνιακά δημιουργώντας καρτέλ».

Τα νομοσχέδια για την Αφερεγγυότητα:

Τα νομοσχέδια όπως έχουν διαμορφωθεί μέχρι σήμερα δεν κατοχυρώνουν τον δανειολήπτη. Πέρα από τις εύηχες διακηρύξεις της δεξιάς οι νομικοί τους στυλοβάτες προσπαθούν να ντύσουν τον λύκο με ένδυμα προβιάς. Τα νομοσχέδια πέρα από τις ασάφειες που περιέχουν οι κυριότερες τους πρόνοιες και τις ορολογίες πυθιακής μορφής έχουν ένα βασικό στόχο: Να προστατευόσουν τους δανειστές – πιστωτές δίδοντας τους ένα πανίσχυρο οπλοστάσιο κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας. Μερικά σημεία που αποδεικνύουν του λόγου το αληθές είναι:

Ο δανειολήπτης μετά από την διαπραγμάτευση με τις τράπεζες και την άρνηση τους να δεχθούν τη λογική της αναδιάρθρωσης, αφήνεται μόνος χωρίς νομική ή οικονομική αρωγή να προχωρήσει σε κατάθεση αίτησης στο δικαστήριο για παραπομπή του στην Υπηρεσία Αφερεγγυότητας. Το δικαστήριο αποφασίζει αν δικαιολογείται η παραπομπή από τα οικονομικά στοιχεία του δανειολήπτη. Ο Ενιαίος Φορέας για εξώδικη Επίλυση Διαφορών (Περί της Σύστασης και Λειτουργίας του Ενιαίου Φορέα Εξώδικης Επίλυσης Διαφορών Χρηματοοικονομικής Φύσεως Νόμος του 2010 (N. 84(I)/2010) όχι μόνο δεν έχει την όποια δηποτε θεσμική υπόσταση αλλά αγνοείται εντελώς. Έτσι το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει αν τελικά ο δανειολήπτες δικαιούται μιας στοιχειώδους προστασίας κάποιων ημερών μέχρι να υποβληθεί σχέδιο αποπληρωμής από τον σύμβουλο αφερεγγυότητας χωρίς να γνωρίζει τη στάση και τη συμπεριφορά της τράπεζας κατά τη διαπραγμάτευση, χωρίς να λαμβάνει υπόψη το ύψος των επιτοκίων και τις πολλαπλές χρεώσεις που οδήγησαν το χρέος στο σημερινό του ύψος. Είναι φανερό από τα πρώτα στάδια της διαδικασίας ποιούς πραγματικά ευνοούν οι παραλήψεις του νομοσχεδίου.

Ακόμη ένα μικρο δείγμα που αποδεικνύει τη προσπάθεια του νομοσχεδίου να προστατεύσει τις τράπεζες είναι και το πιο κάτω:

‘Το σχέδιο ή πλάνο αποπληρωμής που ετοιμάζεται από το σύμβουλο αφερεγγυότητας θα διαβιβάζεται στους πιστωτές οι οποίο συγκαλούνται σε συνέλευση κατά την οποία το σχέδιο εγκρίνεται ή απορρίπτεται κατόπιν ψηφοφορίας. …Τόσο οι εξασφαλισμένοι όσο και οι μη εξασφαλισμένοι πιστωτές έχουν βαρύνοντα λόγο στη ψηφοφορία’.

Με λίγα λόγια το τελικό λόγο για τις αναδιαρθρώσεις τον έχουν και πάλι οι δανειστές και όχι κάποιοι κανόνες αρχών, κοινωνικής ευαισθησίας και αλληλεγγύης.

Το νομοσχέδιο προχωρά και παρακάτω:

Το δικαστήριο θα μπορεί να επιβάλλει το πλάνο αποπληρωμής εάν κρίνει ότι για τους πιστωτές που ψήφισαν αρνητικά, τέτοια επιβολή, θα έχει το ίδιο ή καλύτερο αποτέλεσμα από το σενάριο τερματισμού της πιστωτής διευκόλυνσης και εκποίησης της εξασφάλισης, λαμβάνοντας υπ’ όψη την δήλωση του Συμβούλου, κατευθυντήριες γραμμές που εκδίδονται από τη Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου σε σχέση με τον αντίκτυπο των επιβαλλόμενων σχεδίων σε αδειοδοτημένα πιστωτικά ιδρύματα …..’

Το Δικαστήριο δηλαδή αποφασίζει τελικά ανάλογα με το τι συμφέρει στους δανειστές (αναδιάρθρωση ή εκποίηση). Είναι φανερό ότι η προστασία του δανειολήπτη και της πρώτης κατοικίας δεν αποτελεί σκοπό αυτού του νομοσχεδίου αλλά η νομικά κατοχυρωμένη υφαρπαγή και της τελευταίας αξιοπρέπειας του λαού μας. Έχοντας δε υπόψη και τις τελευταίες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου σχετικά με τις πρόσφατες παραπομπές της κυβέρνησης των γνωστών προτάσεων νόμου της βουλής, είναι πασιφανές ότι η αστική δικαιοσύνη είναι ακριβώς όπως ονομάζεται: Δικαιοσύνη με τους αστούς από τους αστούς για τους αστούς.

Τι Πρέπει να Γίνει.

Γενικό πλαίσιο Αρχών:

Η Κυπριακή οικονομία δεν είναι μια απομονωμένη οικονομία που λειτουργεί ανεξάρτητα από τις άλλες οικονομίες ιδιαίτερα των χωρών της ΕΕ. Σε μεγάλο βαθμό βασίζεται και από τις ενέργειες και δράσεις που λαμβάνονται σε άλλες χώρες. Η οριστική λύση του προβλήματος βασίζεται πάνω στις αντιστάσεις των Λαών και στους αγώνες τους μέσα στους οποίους η συμμετοχική δυναμική θα αναδείξει τις λύσεις, τις προτεραιότητες, το νέο όραμα. Ιδιαίτερα για τη Κύπρο η ουσιαστική αντιμετώπιση θα πρέπει να εδράζεται πάνω στην αλλαγή του τωρινού οικονομικού μοντέλου που όχι μόνο δεν κατάφερε να αμβλύνει τις επιπτώσεις της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης αλλά αντίθετα τις εμβάθυνε. Οι τράπεζες παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της χώρας αλλά κυρίως και στη κατεύθυνση αυτής της ανάπτυξης. Ο ρόλος του κράτους για την εκπόνηση και υλοποίηση μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για τους τομείς της οικονομίας που θα πρέπει να έχουν προτεραιότητα είναι καταλυτικός. Οι τράπεζες θα πρέπει να κρατικοποιηθούν με παράλληλη κοινωνική συμμετοχή και έλεγχο για να ενταχτούν μέσα σε ένα πλέγμα μακροπρόθεσμου σχεδιασμού της οικονομίας. Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι η προσπάθεια της κυβέρνησης να ανοικοδομήσει τις τράπεζες μέσα στα ιδία πλαίσια, μέσα στην ιδία φιλοσοφία λειτουργίας που επέφερε τη κατάρρευση. Η αγορά πλειοψηφικών πακέτων από τα αρπακτικά κεφάλαια ( hedge funds) προδιαγράφουν μια πορεία όπου το γρήγορο κέρδος τίθεται πάνω από τις πραγματικές αναπτυξιακές ανάγκες της κοινωνίας. Έργα υποδομών, επενδύσεις πάνω στην υγεία, παιδεία, έρευνα και καινοτομία δεν αποτελούν προτεραιότητες για το κεφάλαιο που προσδοκεί στη γρήγορη απόδοση του κεφαλαίου του και ιδιαίτερα των hedge funds που έχουν σαν σύνθημα το "hit & run".

Εκποιήσεις : Άμεσα και Πρακτικά Μέτρα Προστασίας.

Τι Προτείνουμε:

Είναι φανερό από τη συμπεριφορά και πρακτικές της δεξιάς κυβέρνησης ότι τα προτεινόμενα νομοσχέδια για την αφερεγγυότητα δεν διασφαλίζουν τα συμφέροντα των φτωχοποιημένων ανθρώπων. Αυτό που άμεσα πρέπει να γίνει αν πρόκειται αυτή η κοινωνία να προσφέρει άμεσες και πρακτικές λύσεις αλληλεγγύης είναι:

Α. Κατηγοριοποίηση των δανειοληπτών. Άλλη είναι η κατηγορία των λογής – λογής developers και άλλη των κτυπημένων από τη κρίση λαϊκών στρωμάτων. Συνεπώς, διαφορετική θα πρέπει να είναι και η αντιμετώπιση από το Νόμο της κάθε κατηγορίας.

Β. Προστασία της πρώτης κατοικίας μέχρι μιας λογικής και τεκμηριωμένης αξίας αυτής της μερίδας των νοικοκυριών που είναι άνεργοι ή έχουν υποστεί ουσιαστική μείωση των εισοδημάτων τους ένεκα της οικονομικής κρίσης.

Γ. Παγοποίηση των χρεών με δικαστική απόφαση αυτών των περιπτώσεων για περίοδο 2 τουλάχιστο χρόνων.

Δ. Δημιουργία Ταμείου Προστασίας του Δανειολήπτη.

Αν ο δανειολήπτης κριθεί αφερέγγυος παρά τα όποια σχέδια αναδιάρθρωσης ένεκα των συνεπειών της τραπεζικής κρίσης ,τότε το Ταμείο θα έχει την ευθύνη χρηματοδότησης ενός ποσού που ο οφειλέτης χρωστεί στη τράπεζα. Το ποσό που η τράπεζα θα έχει το δικαίωμα να απαιτήσει θα είναι ένα ποσοστό από τη λογιστική της απώλεια που θα είχε αν το δάνειο δεν εξυπηρετείτο καθόλου.Υπάρχουν τρόποι υπολογισμού αυτής της απώλειας χρησιμοποιώντας διαφορές χρηματοοικονομικές μεθόδους που δεν είναι της παρούσης. Με βάση αυτό το σχέδιο, η τράπεζα θα μπορεί να αποζημιωθεί μέχρις ενός θεσμοθετημένου ποσοστού χωρίς όποιες δήποτε περαιτέρω απαιτήσεις. Ουσιαστικά οι τράπεζες θα είναι υποχρεωμένες για αυτή την κατηγορία των δανειοληπτών, να υποστούν κούρεμα των δανείων που έχουν χορηγήσει.

Λειτουργία του Ταμείου.

Το ταμείο θα είναι κάτω από την εποπτεία και διαχείριση ενός Οργανισμού με ευρεία αντιπροσωπευτικότητα με καθιερωμένες δημοκρατικές αρχές κοινωνικού ελέγχου.

Όλες οι περιουσίες που αποδεσμεύονται από τις υποθήκες των τραπεζών θα επαναυποθηκεύονται στον Οργανισμό Διαχείρισης του Ταμείου και ο δανειολήπτης θα προχωρά στη σύναψη νέου δανείου από τον Οργανισμό.

Ο Οργανισμός θα έχει τη δυνατότητα να θέτει όρους αποπληρωμής των δανείων που χορηγεί οι οποίοι σε κάθε περίπτωση θα είναι ευνοϊκότεροι απ΄αυτούς της αγοράς. Για παράδειγμα, το επιτόκιο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το μέσο όρο του επιτοκίου που επικρατεί στην Ευρωζώνη για στεγαστικά δάνεια.

Αν τα μέλη ενός νοικοκυριού παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα άνεργοι ο Οργανισμός θα έχει τη δυνατότητα να παγοποιεί τους τόκους για την αντίστοιχη χρονική περίοδο, ενώ οι δόσεις του νοικοκυριού προς τον Οργανισμό δεν θα υπερβαίνουν το ποσό που θα ελάμβανε σαν επίδομα ενοικίου μέσα στα πλαίσια του Σχεδίου που αφορά το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα.

Πηγές Χρηματοδότησης του Ταμείου.

Η χρηματοδοτική ενίσχυση του ταμείου (χωρίς να εξαντλείται ασφαλώς ο κατάλογος) θα μπορεί να προέρχεται από :

Α. Τέλος αλληλεγγύης πάνω σε διακριτά περιουσιακά στοιχεία. Αυτό το τέλος θα μπορεί να επιβάλλεται πάνω σε ιδιοκτήτες μεγάλων σπιτιών πέραν κάποιων τετραγωνικών μέτρων, εξοχικά και πάνω σε προκλητικά για τις σημερινές συνθήκες είδη πολυτελείας.

Β. Τέλος αλληλεγγύης για ψηλά εισοδήματα. Κρατικοί αξιωματούχοι, κεντρικοί τραπεζίτες βουλευτές, δικαστές, διευθυντές/ πρόεδροι δημοσίων εταιρειών, ψηλά αμειβόμενα επαγγελματικά σώματα όπως ελεγκτικά και δικηγορικά γραφεία, θα πρέπει να ενταχτούν μέσα σ’ αυτή τη κατηγορία.

Δ. Δήμευση εκκλησιαστικής περιουσίας για κάλυψη αναγκών του ταμείου. Αν δεν υποχρεωθεί η εκκλησία να προσφέρει την απαιτούμενη υπό τις σημερινές συνθήκες αλληλεγγύη με δήμευση μέρους της περιουσίας της που ειρήσθω εν παρόδω ανήκει στο Κυπριακό Λαό, τότε ποιος ο λόγος ύπαρξης της;

Ε. Έκδοση ομολόγου που να στηρίζεται σε ακίνητη περιουσία του κράτους.

Ζ. Δήμευση περιουσιών από φοροδιαφεύγοντες.

Η. Αύξηση των συντελεστών φορολογίας των ψηλότερων εισοδηματικών κλιμάκων.

Λαϊκή κινητοποίηση για τη προστασία της κατοικίας.

Η στέγαση αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα. Το δικαίωμα στη στέγη θα πρέπει να θεωρηθεί αναφαίρετο, δεν παζαρεύεται και αποτελεί λαϊκό καθήκον να το διασφαλίσει και να το διαφυλάξει από ένα κράτος που εκπροσωπεί συμφέροντα που συγκρούονται με τη πιο πάνω αρχή.

Οι καιροί απαιτούν λαϊκή επιφυλακή ενάντια στις εκποιήσεις. Κανένας άνεργος κανένας χαμηλοεισοδηματίας με κουρεμένους μισθούς δεν θα πρέπει να υποστεί τον εξευτελισμό της έξωσης. Η λαϊκή κινηματική δράση αποτελεί την πιο αποτελεσματική λύση ενάντια στο ξεσπίτωμα που ετοιμάζει η δεξιά. Η μαζική αντίσταση για την προστασία των περιουσιών του φτωχοκόσμου θα προσδώσει ένα ψηλό πολιτικό κόστος στους κυβερνώντες που δεν θα μπορούν με κανένα τρόπο να το αγνοήσουν.

Δημήτρης Δημητρίου
Οικονομολόγος – Μέλος του Γραφείου Οικονομικών Ερευνών της
Δικοινοτικής Ριζοσπαστικής Αριστερής Συνεργασίας (ΔΡΑΣΥ-EYLEM)